برنامه ریزی آبیاری در شرایط وجود تنش آبی و شوری، بسیار مشکل تر از برنامه ریزی آبیاری کامل است. برای بررسی پدیده تنش آبی گیاهان شاخص های متعددی ارائه شده است که یکی از آنها شاخص تنش آبی گیاه (CWSI) ایدسو می باشد. به منظور بررسی توانایی این شاخص در برنامه ریزی آبیاری ذرت تابستانه (SC704) و زمستانه (مبین)، در شرایط استفاده از آب شور، در سال زراعی 93-1392، تحقیقی شامل پنج تیمار کیفی آب آبیاری (S0: آب کارون، S1: آب با شوری 3.5 دسی زیمنس بر متر، S2: آب با شوری 4.5 دسی زیمنس بر متر، S3: آب با شوری 5.5 دسی زیمنس بر متر و S4: آب با شوری 6.5 دسی زیمنس بر متر) در دانشگاه شهید چمران اهواز اجرا گردید. نتایج نشان داد در هردو فصل زراعی، خطوط مبنای بالا و پائین تحت تاثیر شوری آب آبیاری، می باشد. خطوط مبنای بالا و پایین در کشت تابستانه، نسبت به کشت زمستانه بالاتر بود. برای کشت تابستانه، معادله های خط مبنای بالا و پایین، برای تیمار شاهد (S0)، (Tc- Ta)l.l = 2.161 – 0.221 (VPD)، h=(Tc- Ta) u.l = 3.69 و برای کشت زمستانه، (Tc – Ta) l.l = 1.641 – 0.178 (VPD)، h= (Tc – Ta) u.l = 2.52 محاسبه گردید. مقدار شاخص CWSI که مبنای برنامه ریزی آبیاری می باشد، برای کشت تابستانه 0.23 و برای کشت زمستانه 0.17 محاسبه شد. به ازای افزایش شوری آب آبیاری از 2.3 دسی زیمنس بر متر به 6.5 دسی زیمنس بر متر، اختلاف دمای پوشش سبز نسبت به دمای هوا، در کشت تابستانه حدود سه درجه و در کشت زمستانه حدود دو درجه، افزایش پیدا نمود. در این تحقیق میزان CWSI در روز قبل از آبیاری، برای کلیه تیمار ها محاسبه گردید و نتایج نشان داد که در هر دو فصل با تغییر شوری از S0 تا S4 میزان شاخص CWSI حدودا سه برابر می شود. اثر تنش شوری به تنهایی هم با توجه به داده های مربوط به روزهای بعد از آبیاری (در این روزها فقط اثر شوری محسوس است) محاسبه گردید. مشخص شد که در کشت تابستانه با تغییر شوری از 2.2dS/m تا 6.5 dS/m میزان شاخص CWSI حدودا سه و نیم برابر و در کشت زمستانه حدود سه برابر تغییر پیدا می کند. بررسی نتایج در دو فصل زراعی نشان داد شاخص CWSI تحت تاثیر شوری آب آبیاری است و روند تغییرات آن نسبت به شوری در هر دو فصل مشابه است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در این مقاله داده های مربوط به عنصر اقلیمی بارش در فصول مختلف یک دوره آماری 41 ساله برای ایستگاه هایی از استان آذربایجان شرقی جهت تحلیل آماری داده های خام بارش و مدل سازی، محاسبه وپیش بینی فصول مرطوب و خشک زمستانه مورد استفاده قرار گرفته است. روش اصلی مورد استفاده دراین پژوهش عبارت از روش تجزیه و تحلیل سریهای زمانی است و برای تبیین نوسانات بارش، ازمدلهای نوسانی و میانگین متحرک و برای پیش بینی فصول آتی مرطوب و خشک از مدل پیش بینی سری زمانی تجزیه استفاده شده است. به منظور تعیین کمی و تفکیک فصل مرطوب و فصل خشک، روش بارش استاندارد شده (SPI) به کار رفته است.نتایج حاصل از این مطالعه حاکی از نوسانهای شدید بارش در همه ایستگاه ها است که با شدت و ضعف هایی، توام است. این امر بیانگر علل آب و هوایی نوسانات بارش ایستگاههای آذربایجان شرقی است. از نظر طبقه بندی شدت فصول مرطوب و خشک زمستانه غالبا در ایستگاه های مورد مطالعه حالت بارش نرمال، فصول خشک و نیز دوره مرطوب قابل مشاهده می باشد که فصول خشک از توالی وتداوم بیشتری نسبت به فصول مرطوب برخوردارند. این امر در پیدایش پدیده خشکسالی بی تاثیر نمی باشد.

فراوانی، پراکندگی و تنوع ساختار جمعیت گونه ای فیتوپلانکتونی و میزان غلظت مواد مغذی خلیج چابهار در سال 99-98 مورد بررسی و اندازه گیری قرار گرفت. گسترش فیتوپلانکتون به عوامل فیزیکوشیمیایی، مواد مغذی در دسترس، میکسوتروفی بودن گونه-ها و شکارچیان (زئوپلانکتون) بستگی دارد. نمونه برداری از آب توسط بطری نیسکین در 9 ایستگاه در 6 بار از سال در دوره های پیش مانسون، 2 بار در مانسون جنوب غربی، پس مانسون و 2 بار در مانسون تابستانه انجام گرفت. در این بررسی 114 گونه فیتوپلانکتون متعلق به 4 شاخه باسیلاریوفیتا، داینوفیتا، سیانوفیتا و کروموفیتا شناسایی شد. داینوفیتا با تراکم 94% بیشترین فراوانی را به خود اختصاص دادند. با انجام آزمون آماری غیرپارامتریک Kruskal-Wallis تفاوت معنی داری بین تراکم گونه های ماه های نمونه-برداری شده دیده شد. اگرچه اختلاف معنی داری بین تراکم گونه ها و میزان مواد مغذی دیده نشد اما همسویی مشخص و واضحی بین میزان مصرف مواد مغذی و تراکم فیتوپلانکتون مشاهده گردید. نتایج نشان داد افزایش مواد مغذی در پاییز و زمستان سبب افزایش تراکم فیتوپلانکتون (به خصوص در مهر و بهمن) می شود. آزمون CCA نشان داد که حدود 84% تغییرات تراکم فیتوپلانکتون به میزان مواد مغذی و میزان اکسیژن محلول بستگی دارد.

به منظور بررسی اثر کشت تابستانه بر خصوصیات زراعی و فیزیولوژیک ارقام بهاره کلزا، آزمایشی به صورت کرت های یک بار خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در 4 تکرار در تابستان سال 1384 در مرکز آموزش جهاد کشاورزی استان قزوین اجرا گردید. تاریخ کاشت به عنوان عامل اصلی در سه سطح از 84/4/22 تا 84/5/11 به فواصل زمانی 10 روز و رقم، به عنوان عامل فرعی شامل: رقم RGS003 و هیبریدهای Hyola401، Hyola330 و Hyola308 بودند. نتایج بدست آمده نشان دادند که تاریخ کاشت اول (84/4/22) در کشت تابستانه، بیشترین عملکرد دانه و روغن را تولید کرد. هیبریدهای Hyola330 و Hyola308 بیشترین عملکرد دانه و هیبرید Hyola308 بیشترین عملکرد روغن دانه را تولید کردند. همچنین بیشترین عملکرد دانه در تاریخ کاشت اول مربوط به هیبرید Hyola401 با میانگین 2063 کیلوگرم در هکتار بود.

مقدمه و هدف: کلزا یکی از مهم ترین گیاهان دانه روغنی در جهان محسوب می شود. بنابراین انتخاب ژنوتیپ های پرمحصول در این گیاه از اهمیت بالایی برخوردار است. تولید ارقام هیبرید پرمحصول کلزا از اهداف اصلی برنامه های به نژادی این گیاه می باشد. هچنین بررسی رابطه بین عملکرد و سایر صفات زراعی، راندمان برنامه های اصلاحی را با تعیین معیار انتخاب مناسب، بهبود می بخشد. بنابراین این مطالعه با هدف گزینش هیبریدهای جدید کلزا و مطالعه روابط میان صفات انجام شد. مواد و روش ها: در این تحقیق 21 دورگ زمستانه کلزا (تلاقی 3 رستورر با 7 لاین نرعقیم) به همراه چهار رقم اکاپی، احمدی، نیما و نفیس در مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار به­مدت دو سال زراعی (99-1397) مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات فنولوژیکی، مورفولوژیکی، عملکرد و اجزای عملکرد شامل روز تا شروع گلدهی، روز تا پایان گلدهی، طول دوره گلدهی، روز تا رسیدن فیزیولوژیک، ارتفاع بوته، تعداد شاخه فرعی، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه، میزان روغن، عملکرد دانه و عملکرد روغن مورد اندازه گیری قرار گرفتند. در این تحقیق به­­­­­­­­­­ منظور گزینش ژنوتیپ های کلزا و مطالعه روابط میان صفات از روش شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده آل (SIIG) و تجزیه به عامل ها استفاده شد. یافته ها: بر اساس شاخص SIIG، ژنوتیپ های G15، G3، G10، G5، G22، G8، G4 و G25 با مقدار SIIG بیشتر (به­ ترتیب 0/706، 0/680، 0/667، 0/665، 0/647، 0/641، 0/610 و 0/607) جزء ژنوتیپ های برتر بودند. از طرفی ژنوتیپ های G23، G18، G1، G24، G21، G7 و G13 با مقدار SIIG کمتر (به ­ترتیب 0/315،0/219، 0/334، 0/383، 0/397، 0/398 و 0/402) جزء ژنوتیپ های ضعیف از نظر اکثریت صفات مورد بررسی بودند. ژنوتیپ های G15، G5، G22، G3 و G10 با داشتن مقدار SIIG بالا و همچنین عملکرد روغن بالاتر از میانگین به عنوان ژنوتیپ های برتر از نظر عملکرد روغن و سایر صفات زراعی شناخته شدند. همچنین نتایج تجزیه به عامل ها نشان دهنده ارتباط مثبت صفت وزن هزار دانه با عملکرد دانه و عملکرد روغن بود. نتیجه گیری: به ­طور کلی نتایج نشان داد که ژنوتیپ های G15، G5، G22، G3 و G10 به عنوان ژنوتیپ های برتر از نظر عملکرد روغن و سایر صفات زراعی شناخته شدند. همچنین صفت وزن هزار دانه می تواند به­ عنوان شاخص مناسب در برنامه های به نژادی برای انتخاب ژنوتیپ های با عملکرد بالا در کلزا مورد استفاده قرار گیرد.

به منظور ارزیابی اثر مقدار بذر بر صفات مهم زراعی سه رقم کلزای زمستانه، آزمایشی در طی سال های زراعی 86-1385 و 1387-1386 به صورت کرت های خرد شده با طرح پایه بلوک های کامل تصادفی و در سه تکرار انجام شد. ارقام کلزا شامل اوکاپی (V1)، مودنا (V2) و لیکورد (V3) و مقدار بذر شامل 6 کیلوگرم درهکتار (S1)،8  کیلوگرم درهکتار (S2) و 10 کیلوگرم درهکتار (S3) به ترتیب به عنوان فاکتورهای اصلی و فرعی بودند. نتایج نشان داد که ارقام کلزا از لحاظ کلیه صفات به جز میزان روغن دانه متفاوت بودند. لیکورد بیشترین عملکرد دانه (4213.7 کیلوگرم در هکتار)، شاخص برداشت (31.07درصد) و عملکرد زیست توده ( 13071.4کیلوگرم در هکتار) را داشت. مقادیر بذر از نظر برخی صفات از قبیل تعداد دانه در خورجین، تعداد خورجین در بوته، ارتفاع بوته، تعداد شاخه های فرعی، تعداد روز تا رسیدگی، عملکرد تک بوته و انتقال مجدد ماده خشک، تفاوت معنی داری داشتند. بیشترین عملکرد دانه و انتقال مجدد ماده خشک در مقدار 6 کیلوگرم بذر در هکتار به دست آمد. با افزایش مقادیر بذر، عملکرد دانه، اجزای عملکرد و انتقال مجدد ماده خشک از اندام های هوایی گیاه به دانه کاهش یافت. کلزای رقم لیکورد در مقدار بذر 8 کیلوگرم در هکتار (88 بوته در مترمربع) بیشترین عملکرد دانه را داشت و در مقدار بذر 6 کیلوگرم در هکتار (66 بوته در مترمربع) بیشترین مقدار شاخص برداشت را دارا بود. همبستگی مثبت و معنی داری بین عملکرد دانه و بسیاری از صفات نظیر وزن هزار دانه، تعداد دانه در خورجین، تعداد خورجین در بوته، ارتفاع بوته، تعداد شاخه های فرعی، تعداد روز تا رسیدگی و طول دوره رسیدگی، میزان روغن، عملکرد روغن، شاخص برداشت، عملکرد زیست توده، عملکرد تک بوته و انتقال مجدد ماده خشک وجود داشت. همچنین همبستگی انتقال مجدد ماده خشک با تمامی صفات به جز تعداد روز تا خاتمه گلدهی و میزان روغن مثبت و معنی دار و با طول دوره گلدهی منفی و معنی دار بود. بر اساس نتایج این آزمایش به نظر می رسد که کلزای رقم لیکورد و مقدار بذر 6 کیلوگرم در هکتار در شرایط اراک و مناطق مشابه قابل توصیه باشد.

کشور ما به دلیل واقع شدن در همسایگی منابع رطوبتی فراوان دریای مدیترانه در غرب، خلیج فارس و دریای عمان مناطق رطوبتی یاد SST در جنوب، دریای خزر در شمال، دریای سیاه و اقیانوس هند تاثیرپذیری نسبتا زیادی از شده دارد . لذا بررسی و مطالعه این تاثیرها بر مقدار بارش های کشور، نقش اساسی در شناخت نوسان های بارش و پیش بینی مقادیر بارش آن دارد. از آنجا که خشکسالی و سیل خسارات زیادی به جوامع و بخش های مختلف اقتصادی در ایران وارد می کند، لذا پیش بینی بارش دارای نقش اساسی در مدیریت بهینه منابع آب و خاک، و نیز جایگزینی مدیریت ریسک به جای مدیریت بحران و توسعه پایدار کشور است. در این پژوهش میزان تاثیر فصلی بر  دمای سطح آب دریای مدیترانه(Mediterranean SST)  بر بارش های فصلی نیمه غربی ایران بررسی شده است. ابتدا دوره های گرم و سرد و پایه (شرایط معمولی دمای سطح آب مدیترانه) تعریف شد و سپس میانه آماری بارش و و در هر دوره با عناوین به ترتیبRw ،Rc ، Rb محاسبه گردید و از مقادیر نسبت های Rc/Rw, Rb/Rc, Rb/Rw وRw/Rc  به منظور ارزیابی میزان تاثیر این شرایط بر بارش استفاده شد. نتایج نشان داد زمانی که در فصل پاییز  MedSSTسردتر از معمول باشد، بارش زمستانه منطقه مورد مطالعه افزایش می یابد ولی دمای گرم تر از معمول آن در فصل تابستان باعث افزایش بارش پاییزه می شود. همچنین بین نوسانات MedSST در فصل پاییز و بارش زمستانه ایستگاه های مورد مطالعه، همبستگی معنی دار منفی وجود دارد، ولی بین نوسانات MedSST در فصل تابستان و بارش پاییزه ایستگاه های مورد مطالعه همبستگی معنی دار مشاهده نشد؛ اما تمایل نسبتا مشخصی بین افزایش بارش پاییزه با دمای گرم مدیترانه ملاحظه میشود.

سیب زمینی یکی از مهمترین محصولات زراعی دنیا بوده که در حال حاضر در بسیاری از اقلیم های مناطق مختلف جهان کشت میگردد. در این پژوهش به منظور ارزیابی امکان کشت سیب زمینی در منطقه بشرویه، دو آزمایش مستقل با استفاده از طرح کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار در طی سال های 1394 و 1395 اجرا شد. در آزمایش اول (کشت زمستانه) تیمار های آزمایشی شامل سه تاریخ کاشت 20 بهمن ماه، 5 و 20 اسفند ماه، به عنوان عامل اصلی و سه رقم فونتانه، پیکاسو و سانته، به عنوان عامل فرعی بودند. در آزمایش دوم (کشت تابستانه) همان رقم ها اما در تاریخ های کاشت 20 مرداد، 5 و20 شهریور ماه کشت شدند. نتایج نشان داد که در تاریخ های کاشت زمستانه و تابستانه، تاخیر در کاشت سبب کاهش عملکرد شد. به طوری که بیشترین عملکرد کشت زمستانه از رقم سانته در تاریخ کاشت 20 بهمن، و بیشترین عملکرد کشت تابستانه از رقم های فونتانه و پیکاسو بدون تفاوت معنیدار آماری با هم، از تاریخ کاشت 20 مرداد، حاصل شد. درصد ماده خشک غده ها نیز با تاخیر در کاشت، در هر دو سیستم کشت زمستانه و کشت تابستانه، کاهش یافت.